Siqaretin Kollagenə Təsiri
Siqaretin Kollagenə Təsiri
Dəri bizim ən böyük orqanımızdır və onun möhkəmliyi, elastikliyi birbaşa kollagen adlanan zülaldan asılıdır. Lakin müasir həyat tərzində dərinin ən böyük düşməni olan siqaret, bu zülal strukturunu daxildən məhv edir. Professional bir dermatoloq üçün siqaret çəkən pasiyentin dərisini tanımaq çox asandır; çünki nikotin və digər toksinlər dərinin rəngini, teksturasını və ən əsası kollagen miqdarını kökündən dəyişir. Bir dəri həkimi olaraq müşahidə edirəm ki, siqaret çəkən şəxslərdə qocalma əlamətləri 10-15 il daha tez özünü büruzə verir. Xüsusilə üz nahiyəsində yaranan dərin qırışlar və hər bir sızanaq çapığının gec sağalması məhz kollagenin parçalanması ilə bağlıdır. Professional bir dermatoloq bilir ki, siqaret çəkmək bədənin daxili regenerasiya qabiliyyətini "iflic" edir. Bu geniş araşdırmada biz siqaretin dəri biokimyasına olan zərərli təsirlərini professional bir dermatoloq perspektivi ilə təhlil edəcəyik.
Kollagen Nədir və Siqaret Onu Necə Dağıdır?
Kollagen dərinin karkasıdır. O, dərini gərgin və cavan saxlayan bir dayaq rolunu oynayır. Professional bir dermatoloq kollageni dərinin "sementi" adlandırır. Lakin siqaret tüstüsü bədənə daxil olduqda, minlərlə toksik maddə qan dövranı vasitəsilə dəriyə çatır. Bir dəri həkimi olaraq qeyd etməliyəm ki, siqaret çəkmək "matris metalloproteinazaları" (MMP) adlanan fermentləri aktivləşdirir. Bu fermentlərin funksiyası kollageni parçalamaqdır. Professional bir dermatoloq bilir ki, normal halda bu fermentlər köhnə kollageni təmizləmək üçün lazımdır, lakin siqaret çəkənlərdə onlar sağlam və yeni kollagen liflərini də amansızcasına yox edirlər.
Bir dəri həkimi üçün ən acınacaqlı mənzərə, gənc yaşda olan pasiyentin dərisində kollagen itkisi nəticəsində yaranan sallanmalardır. Siqaret həm də C vitamininin səviyyəsini aşağı salır. Professional bir dermatoloq vurğulayır ki, C vitamini kollagen sintezi üçün ən vacib kofaktordur. Vitamin C olmadıqda, bədən yeni kollagen istehsal edə bilmir. Nəticədə dəri elastikliyini itirir və hər bir sızanaq ocağı dərədə qalıcı çuxurlar buraxır. Bir dəri həkimi olaraq deyirəm: siqaret çəkmək dərini daxildən "yandırır". Professional bir dermatoloq bu dağıdıcı prosesi dayandırmaq üçün ilk növbədə siqaretdən imtina etməyi tövsiyə edir.
Siqaret və Sızanaq: Niyə Müalicə Effekt Vermir?
Çox vaxt pasiyentlər mənə müraciət edərək hər bir sızanaq probleminin niyə bitmədiyini soruşurlar. Professional bir dermatoloq olaraq mən onların həyat tərzini analiz edəndə siqaret amili ön plana çıxır. Bir dəri həkimi bilir ki, siqaret tüstüsü məsamələri tıxayır və dərinin oksigenlə təminatını pozur. Oksigensiz qalan toxumalarda hər bir sızanaq bakteriyası (Propionibacterium acnes) daha sürətlə çoxalır. Professional bir dermatoloq üçün "siqaret çəkənlərin aknesi" (smoker's acne) xüsusi bir diaqnozdur. Bu tip akne daha çox komedonlarla və iltihabsız, lakin dərində yerləşən qara nöqtələrlə xarakterizə olunur.
Bir dəri həkimi olaraq vurğulamalıyam ki, nikotin damarları daraldır. Bu isə o deməkdir ki, hər bir sızanaq yarası olan nahiyəyə qan, vitamin və immun hüceyrələri çata bilmir. Professional bir dermatoloq bilir ki, siqaret çəkən pasiyentlərdə hər bir sızanaq müalicəsi 2-3 dəfə daha uzun çəkir. Çünki kollagen sintezi zəifdir və dəri özünü bərpa edə bilmir. Bir dəri həkimi nə qədər güclü antibiotik və ya krem yazsa da, siqaretin yaratdığı hipoksiya (oksigen azlığı) müalicəni ləngidir. Professional bir dermatoloq pasiyentə izah edir ki, hər çəkilən siqaret hər bir sızanaq çapığının qalıcı olması üçün atılan bir addımdır.
Smoker's Face (Siqaret Çəkən Üzü) Nədir?
Professional bir dermatoloq ədəbiyyatında "Smoker's Face" termini geniş yayılıb. Bu termin 1985-ci ildə bir dəri həkimi tərəfindən daxil edilib. Bu üzün əsas əlamətləri:
Göz və dodaq ətrafında dərin şaquli qırışlar.
Dərinin boz, solğun və ya sarımtıl rəng alması.
Üzün həcm itirməsi (kollagen və yağ toxumasının azalması).
Dərinin qeyri-bərabər teksturası və hər bir sızanaq izlərinin qabarıq görünməsi.
Professional bir dermatoloq üçün bu əlamətlər daxili orqanların da eyni dərəcədə yorulduğunun göstəricisidir. Bir dəri həkimi bilir ki, siqaretin tərkibindəki dəm qazı (CO2) hemoqlobinə oksigendən 200 dəfə daha güclü bağlanır. Bu, dərinin nəfəs ala bilməməsi deməkdir. Professional bir dermatoloq pasiyentin dərisindəki bu "asfiksiya" halını dərhal tanıyır. Bir dəri həkimi üçün ən çətin tapşırıq, illərlə siqaret çəkmiş birinin kollagen səviyyəsini bərpa etməkdir. Çünki siqaret dərinin "yaddaşını" və regenerasiya kodunu pozur. Hər bir sızanaq bu zədələnmiş dəridə daha dərin izlər buraxır. Professional bir dermatoloq olaraq qeyd etməliyəm ki, heç bir lazer və ya inyeksiya siqaretin verdiyi zərəri tamamilə silə bilməz, əgər vərdiş davam edirsə.
Professional Dermatoloqdan Dəri Bərpası Üçün Addımlar
Siqareti tərgitdikdən sonra dərinin bərpası mümkündürmü? Professional bir dermatoloq bu suala "bəli, amma zaman lazımdır" deyə cavab verir. Bir dəri həkimi bərpa prosesini belə planlaşdırır:
Antioksidant Terapiyası: Yüksək dozalı C və E vitamini kollagen sintezini yenidən başlatmaq üçün vacibdir. Professional bir dermatoloq həm daxili qəbulu, həm də topikal serumları məsləhət görür.
Peptidlər və Retinol: Bir dəri həkimi kollageni stimullaşdırmaq üçün A vitamini törəmələrini təyin edir.
Nəmləndirmə: Siqaret dərini susuzlaşdırdığı üçün hialuron turşusu professional bir dermatoloq tərəfindən tövsiyə edilir.
Hər bir sızanaq üçün qulluq: Dəri təmizləndikdən sonra hər bir sızanaq çapıqları üçün kimyəvi pilinqlər istifadə edilə bilər.
Bir dəri həkimi bilir ki, siqareti buraxdıqdan cəmi 48 saat sonra dərinin oksigen səviyyəsi normallaşmağa başlayır. Professional bir dermatoloq müşahidə edir ki, 6 ay sonra dərinin kollagen quruluşu stabilləşir və hər bir sızanaq sağalması sürətlənir. Bir dəri həkimi olaraq pasiyentlərimə hər zaman dözümlü olmağı tapşırıram. Professional bir dermatoloq sizin bu çətin yolda ən yaxın köməkçinizdir.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova deyir...
Siqaret sadəcə ağciyərləri deyil, sizin gəncliyinizi və gözəlliyinizi də məhv edir. Professional bir dermatoloq olaraq deyirəm: dərinizdəki kollagen sizin gələcəkdəki simanızdır. Onu siqaretlə yox etməyin. Bir dəri həkimi ilə məsləhətləşərək dərənizdəki hər bir sızanaq və qırış problemini elmi şəkildə həll edin. Professional bir dermatoloq hər zaman sizin sağlamlığınızın keşiyindədir. Bir dəri həkimi tapın, analizinizi etdirin və bugün siqaretdən imtina edərək dərənizə yeni bir nəfəs bəxş edin. Professional bir dermatoloq hər zaman sizin yanınızdadır və sizə daha parlaq bir gələcək arzulayır.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
☎️Əlaqə: 055 250 39 46
🎥YouTube: DERMATOLOQ Dr. Fəridə Axundova
🌐Veb sayt: www.drfaridakhundova.az