Dəri Zöhrəvi Xəstəlikləri: Əlamətlər, Yoluxma Yolları Və Müalicəsi
Dəri zöhrəvi xəstəlikləri nədir?
Dəri zöhrəvi xəstəlikləri cinsi yolla keçən infeksiyaların (CYKİ) dəridə və selikli qişalarda yaratdığı əlamətlərlə özünü göstərən formalarıdır. Bu xəstəliklər bəzən yalnız dəridə əlamət verdiyi üçün pasiyentlər tərəfindən allergiya, sızanaq və ya adi dəri problemi kimi qəbul edilə bilər. Lakin vaxtında diaqnoz qoyulmadıqda həm yoluxduruculuq artır, həm də ciddi fəsadlar yarana bilər.
Dəridə özünü göstərən əsas zöhrəvi xəstəliklər
Sifilis (Zöhrəvi yara)
Sifilis ilkin mərhələdə ağrısız, sərt və kənarları dəqiq olan yara ilə başlayır. Daha sonrakı mərhələlərdə bədəndə səpkilər, ovuc içi və ayaq altlarında ləkələr, saç tökülməsi və selikli qişa zədələnmələri müşahidə oluna bilər.
Genital herpes
Herpes virusu dəridə və genital nahiyədə sulu, ağrılı qabarcıqlar şəklində özünü göstərir. Bu qabarcıqlar partladıqdan sonra açıq yaralara çevrilir və təkrarlama meyli yüksəkdir.
HPV (İnsan Papilloma Virusu)
HPV dəridə və genital bölgədə ziyillər (kondilomalar) şəklində görünə bilər. Bəzi tipləri illərlə simptomsuz qala bilər, lakin yoluxdurucudur.
Qonoreya və xlamidiya
Bu infeksiyalar əsasən axıntı və yanma ilə özünü göstərsə də, bəzi hallarda dəridə qızartı, səpkilər və iltihabi dəyişikliklər yarada bilər.
Dəri zöhrəvi xəstəliklərinin əsas əlamətləri
Ağrısız və ya ağrılı yaralar
Qabarcıqlar və sulu səpkilər
Ziyillər və qeyri-adi dəri çıxıntıları
Qızartı və qaşınma
Sağalmayan və təkrarlayan lezyonlar
Bu əlamətlər təkbaşına təhlükəsiz görünə bilər, lakin cinsi aktivlik fonunda ortaya çıxırsa, mütləq dermatoloq və ya veneroloq müayinəsi tələb olunur.
Yoluxma yolları
Qorunmasız cinsi əlaqə
Dəri və selikli qişa təması
Bəzi hallarda qan yolu ilə
Anadan körpəyə keçmə (vertikal yoluxma)
Diaqnostika necə aparılır?
Dəri zöhrəvi xəstəliklərinin diaqnozu klinik baxışla yanaşı, laborator analizlər (qan testləri, PCR, yaxma analizləri) vasitəsilə təsdiqlənir. Təkcə vizual baxışla dəqiq diaqnoz qoymaq hər zaman mümkün olmur.
Müalicə və nəzarət
Müalicə xəstəliyin növündən asılıdır:
Bakterial infeksiyalar antibiotiklərlə müalicə olunur
Virus mənşəli xəstəliklərdə isə nəzarət və simptomların azaldılması əsasdır
Vacib məqam odur ki, müalicə yalnız əlamətləri yox, yoluxma riskini də azaltmalıdır. Özbaşına dərman istifadəsi xəstəliyi gizlədə və ağırlaşdıra bilər.
Nə vaxt həkimə müraciət edilməlidir?
Dəridə səbəbi bilinməyən yara və ya səpkilər varsa
Lezyonlar sağalmır və ya təkrarlanırsa
Cinsi əlaqədən sonra dəri dəyişiklikləri yaranıbsa
Erkən diaqnoz həm müalicəni asanlaşdırır, həm də yoluxmanın qarşısını alır.
Nəticə
Dəri zöhrəvi xəstəlikləri bəzən səssiz və gizli irəliləyir. Onları adi dəri problemi kimi qiymətləndirmək ciddi səhv ola bilər. Dəridə yaranan qeyri-adi dəyişikliklərə vaxtında və tibbi yanaşma sağlamlığın qorunmasının əsas şərtidir.