Akne Vulgaris və Buz Tətbiqi
Akne Vulgaris İltihabında Buz İstifadəsi: Klinik Baxış
Dəri qulluğunda ən çox müzakirə edilən mövzulardan biri də iltihablı səpkilər zamanı buzdan istifadədir. Bir çox insan qızarmış və ağrılı bir sızanaq gördükdə dərhal dondurucudan buz götürüb həmin nahiyəyə tətbiq edir. Lakin peşəkar bir dermatoloq üçün bu metod həm xilaskar, həm də təhlükəli ola bilər. Akne vulgaris, dərinin piy-tük follikullarının xroniki iltihabıdır və bu prosesə soyuqla müdaxilə etmək dərinin mikrosirkulyasiyasına birbaşa təsir göstərir. Təcrübəli bir dəri həkimi bildirir ki, buz dərini müalicə etmir, sadəcə müvəqqəti simptomatik rahatlıq yaradır.
Soyuğun Akne Vulgaris Üzərindəki Bioloji Təsiri
Buz tətbiq edildikdə damarlar daralır (vazokonstriksiya) və həmin nahiyədə qan axını ləngiyir. Bir dermatoloq izah edir ki, bu proses iltihabın yaratdığı ödemi və qızartını azaldır. Xüsusilə papula və pustula şəklində olan sızanaq elementlərində buzun tətbiqi ağrını kəsmək üçün effektivdir. Lakin hər bir dəri həkimi vurğulayır ki, buzun birbaşa dəriyə təması termal travma və ya "buz yanığı" yarada bilər. Bu isə akne vulgaris probleminin üzərinə yeni bir dəri zədələnməsi əlavə etmək deməkdir.
Buz tətbiqi eyni zamanda məsamələrin müvəqqəti kiçilməsinə səbəb olur. Lakin bir dəri həkimi qeyd edir ki, əgər məsamənin içində irin və ya sıxılmış sebum varsa, soyuğun təsirindən həmin kütlə daha da bərkiyə bilər. Peşəkar bir dermatoloq müayinəsində pasiyentlərin çoxu buzdan sonra sızanaqlarının "içəri batdığını" və daha gec sağaldığını qeyd edirlər. Buna görə də, buz tətbiqi akne vulgaris müalicəsində yalnız köməkçi və qısa müddətli bir addım kimi nəzərdən keçirilməlidir.
Akne Vulgaris Üçün Buz Tətbiqi: Ekspert Metodologiyası
Akne vulgaris və digər iltihablı dermatozlar zamanı lokal buz tətbiqi (krioterapiya elementləri) toxuma temperaturunu aşağı salaraq sinir sonluqlarının həssaslığını azaldır və iltihab mediatorlarının (prostaqlandinlər) aktivliyini müvəqqəti ləngidir. Bu prosedur xüsusilə kistik və nodulyar sızanaq ocaqlarında yaranan daxili təzyiqi və kəskin ağrı sindromunu yüngülləşdirmək üçün effektiv bir simptomatik yanaşmadır. Peşəkar dermatoloq rəyinə görə, buzun tətbiqi 5 dəqiqədən artıq olmamalı və mütləq steril bir bariyer (tənzif) vasitəsilə həyata keçirilməlidir ki, epidermal lipid təbəqəsi zədələnməsin. Dəri həkimi tərəfindən tövsiyə olunan bu metod, dərinin regenerasiya prosesini sürətləndirməsə də, iltihabın vizual şiddətini dərhal aşağı salmağa xidmət edir.
İltihabın Azaldılması: Qızartı və şişkinliyin sürətlə aşağı salınması.
Ağrıkəsici Təsir: Sinir uclarının soyuqla keyidilməsi nəticəsində gərginliyin azalması.
Damar Daralması: Lokal qan sızmalarının və kapilyar genişlənməsinin qarşısının alınması.
Məsamə Nəzarəti: Genişlənmiş məsamələrin vizual olaraq hamarlaşması.
Dəri Sakitləşdirilməsi: Günəş yanığı və ya allergik reaksiyadan sonra dərinin sərinlədilməsi.
Buz Tətbiqi Zamanı Diqqət Edilməli Olan Təhlükələr
Bir çox insan buzu birbaşa dərinin üzərində dəqiqələrlə saxlayır. Bir dermatoloq xəbərdarlıq edir: bu, dərinin qan dövranını dayandıraraq toxuma nekrozuna yol aça bilər. Dəri həkimi bildirir ki, buz yanığı baş verdikdə dəridə qalıcı ləkə və ya çapıq qala bilər. Akne vulgaris onsuz da çapıq yaratmağa meyilli bir xəstəlikdir, bu səbəbdən buz tətbiqi zamanı son dərəcə ehtiyatlı olmaq lazımdır. Hər bir dermatoloq buzu hərəkət etdirərək tətbiq etməyi və bir nöqtədə 20 saniyədən çox saxlamamağı məsləhət görür.
Bundan əlavə, buzun təmizliyi də kritikdir. Əgər dondurucuda açıq şəkildə saxlanılan buzdan istifadə edirsinizsə, o, ətrafdakı qida bakteriyalarını üzünüzə daşıya bilər. Dəri həkimi izah edir ki, bu, akne vulgaris olan nahiyədə ikincili infeksiyaların yaranmasına və yeni sızanaq çıxmasına səbəb olar. Peşəkar bir dermatoloq həmişə buzu təmiz su və ya çobanyastığı dəmləməsindən hazırlamağı tövsiyə edir.
Sızanaq Müalicəsində Buzun Doğru İstifadə Protokolu
Bir dermatoloq olaraq mən pasiyentlərimə buzu yalnız "təcili yardım" kimi tövsiyə edirəm. Məsələn, vacib bir tədbirdən əvvəl böyük və qırmızı bir sızanaq çıxıbsa, 2-3 dəqiqəlik buz tətbiqi onu daha az nəzərəçarpan edəcək. Lakin dəri həkimi vurğulayır ki, buzdan sonra mütləq antibakterial bir vasitə çəkilməlidir. Çünki buz bakteriyaları öldürmür, sadəcə onları dondurur.
Buz tətbiqindən sonra dərinin nəmləndirilməsi də unudulmamalıdır. Soyuq dərinin üst təbəqəsini quruda bilər. Dəri həkimi bildirir ki, qurumuş dəri özünü qorumaq üçün daha çox yağ ifraz edəcək, bu isə yeni akne vulgaris elementlərinə yol açacaq. Bir dermatoloq üçün qulluqda balans hər şeydir. Buzu tətbiq etdikdən sonra dərini yavaşca kağız salfetlə qurulamaq və nəm saxlayan bir krem vurmaq lazımdır.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova deyir...
Akne vulgaris ilə mübarizədə buz tətbiqi yalnız simptomları gizlətmək üçün bir vasitədir. O, problemin kökünü kəsmir, hormonal balansı düzəltmir və ya bakteriyaları yox etmir. Hər zaman peşəkar bir dermatoloq rəyi alın və buzu müalicənin yeganə yolu kimi görməyin. Dəri həkimi tərəfindən təyin olunan professional qulluq və dərmanlar sızanaqların qalıcı həlli üçün şərtdir. Buz isə sadəcə dərini sakitləşdirmək üçün kiçik bir köməkçidir.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
☎️Əlaqə: 055 250 39 46
🎥YouTube: DERMATOLOQ Dr. Fəridə Axundova
🌐Veb sayt: www.drfaridakhundova.az