Akne Vulgaris Müalicəsində Yaşa Görə Fərqlər
Yeniyetmələrdə Akne Vulgaris: Dermatoloq Gözü ilə Müalicə Metodları
Yeniyetməlik dövrü insanın həm fiziki, həm də emosional cəhətdən ən böyük transformasiya keçirdiyi mərhələdir. Bu dövrün ən yaygın dəri problemi olan sızanaq, sadəcə estetik bir narahatlıq deyil, həm də gənclərin psixoloji vəziyyətinə ciddi təsir edən tibbi bir durumdur. Professional bir dermatoloq yanına gələn hər on yeniyetmədən səkkizi məhz bu şikayətlə müraciət edir. Bir dəri həkimi olaraq bildirməliyəm ki, yeniyetmə aknesi böyüklərdəki akne formalarından həm yaranma mexanizminə, həm də müalicəyə verdiyi reaksiyaya görə kəskin fərqlənir. Bu yaş qrupunda əsas hədəf iltihabı söndürmək və gələcəkdə qala biləcək çapıqların qarşısını almaqdır.
Hormonal Tufan: Sızanaq Niyə Məhz İndi Yaranır?
Yeniyetməlikdə bədəndə androgen hormonlarının səviyyəsi kəskin şəkildə artır. Bu hormonlar piy vəzilərini stimullaşdırır, nəticədə dəri həddindən artıq sebum (piy) istehsal etməyə başlayır. Professional bir dermatoloq bunu "hiperseborreya" adlandırır. Artıq piy ölü hüceyrələrlə birləşərək məsamələri tıxayır və Cutibacterium acnes bakteriyalarının çoxalması üçün ideal mühit yaradır. Beləliklə, ilk sızanaq elementləri üzə çıxmağa başlayır. Bir dəri həkimi müayinəsi zamanı biz çox vaxt bu sızanaqların "T-zonası" adlanan alın, burun və çənə nahiyəsində cəmləşdiyini görürük.
T-Zonası və Yağlılıq Problemi
Gənclərdə piy vəziləri ən çox üzün mərkəzi hissəsində aktivdir. Bir dermatoloq üçün bu, klassik yeniyetmə aknesinin göstəricisidir. Dərinin parlaqlığı və genişlənmiş məsamələr gənclərdə ən böyük şikayətdir. Lakin bu yağlılığı yox etmək üçün dərini sərt sabunlarla yumaq ən böyük səhvdir. Bir dəri həkimi sizə izah edəcəkdir ki, dərini həddindən artıq qurutmaq, piy vəzilərini daha çox işləməyə məcbur edir və nəticədə daha kəskin sızanaq problemi yaranır.
Dermatoloq Tövsiyəli Müalicə Protokolları
Yeniyetmələrdə müalicə adətən topikal (yerli) vasitələrlə başlayır. Professional bir dermatoloq tərəfindən yazılan benzoil peroksid, salisilik turşu və ya topikal retinoidlər məsamələrin açılmasına və bakteriyaların məhvinə xidmət edir. Lakin bu dərmanlar dərini qıcıqlandıra bilər. Bir dəri həkimi bu maddələri təyin edərkən, pasiyentin dəri həssaslığını mütləq nəzərə alır. Əgər sızanaq iltihablıdırsa və irinli elementlər çoxdursa, mütəxəssis daxilə qəbul edilən antibiotiklər və ya ağır hallarda izotretinoin tərkibli dərmanlar yaza bilər. Unutmayın ki, bu dərmanlar yalnız bir dermatoloq nəzarəti altında qəbul edilməlidir, çünki onların ciddi yan təsirləri ola bilər.
Sızanaqları Sıxmaq: Niyə Bu, Qadağandır?
Gənclər arasında ən çox yayılan vərdişlərdən biri aynanın qarşısında sızanaqları sıxmaqdır. Bir dəri həkimi olaraq bunu "travmatik akne" səbəbi kimi görürəm. Sızanağı sıxdıqda infeksiya daha dərinə gedir və dərinin alt qatlarında toxuma itkisinə səbəb olur. Nəticədə sağalmayan qırmızı ləkələr və ömürlük çuxurlar (çapıqlar) qalır. Professional bir dermatoloq üçün bu çapıqları müalicə etmək, aktiv sızanağı müalicə etməkdən qat-qat çətindir. Odur ki, hər bir gənc bilməlidir: bir sızanaq bəlkə bir həftəyə keçər, amma onun izi ömür boyu qala bilər.
Gigiyena və Həyat Tərzi: Dəri Həkimi Bələdçisi
Yeniyetmələrin həyat tərzi də müalicənin uğuruna təsir edir. Fast-food qidalar, şəkərli içkilər və süd məhsullarının həddindən artıq istehlakı insulini artıraraq sızanaq çıxışını tetikləyə bilər. Professional bir dermatoloq pasiyentinə pəhriz tövsiyələri də verir. Həmçinin, idman sonrası üzün dərhal yuyulması və çirkli telefon ekranlarının üzə təması kimi mövzular bir dəri həkimi tərəfindən mütləq izah olunmalıdır. Yaxşı bir gigiyena, ən güclü sızanaq əleyhinə kremin təsirini ikiqat artırır.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova deyir...
Yeniyetməlik dövründə akne ilə mübarizə bir səbirdir. Professional bir dermatoloq müalicənin nəticə verməsi üçün ən azı 2-3 ay lazım olduğunu bildirir. Bir dəri həkimi ilə qurulan düzgün ünsiyyət gəncin özünəinamını bərpa edir. Əgər siz də hər gün yeni bir sızanaq ilə uyanmaqdan yorulmusunuzsa, professional kömək almağın vaxtıdır. Unutmayın, sizin dəriniz sizin ən böyük sərvətinizdir və o, yalnız peşəkar bir dermatoloq müdaxiləsinə layiqdir.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
☎️Əlaqə: 055 250 39 46
🎥YouTube: DERMATOLOQ Dr. Fəridə Axundova
🌐Veb sayt: www.drfaridakhundova.az